Xin chào. Nếu bạn đang ở giai đoạn bắt đầu học tiếng Anh, hoặc bạn đã học tiếng Anh được một thời gian nhưng vẫn có thói quen dịch nghĩa của từng từ bạn nghe/đọc được sang tiếng Việt mới chắc chắn rằng mình hiểu nghĩa của cả câu/đoạn tiếng Anh đó, thì bài viết này dành cho bạn.

Việc hiểu được một ngôn ngữ mới quả là thú vị, bạn sẽ thử mọi cách để có thể “giải mã” thứ ngôn ngữ mới mẻ này. Dịch thẳng sang tiếng mẹ đẻ là một trong những cách được chúng ta nghĩ đến đầu tiên. Chúng ta cố lọc mọi từ vựng ngoại quốc mới mẻ kia sang tiếng mẹ đẻ. Nhưng xin đừng nhầm lẫn, thói quen dịch như thế này ở giai đoạn đầu có thể hữu dụng vì bạn sẽ biết được nghĩa tiếng Việt tương đương của từ vựng. Cho đến lúc, dù bạn có thể chưa nhận ra, nhưng việc dựa dẫm vào quá trình phiên dịch này sẽ làm chậm bước tiến bộ của bạn đấy.

Tại sao chúng ta không nên dịch trong đầu?

học tiếng anh
Ảnh từ Unsplash – Hãy ngưng dịch trong đầu

Dịch thuật chính xác là sự truyền tải một cảm nhận hoặc một khái niệm từ ngôn ngữ này sang một ngôn ngữ khác. Với bản chất này, dịch thuật rất hữu dụng. Nhờ dịch thuật mà những tuyệt tác như các tác phẩm văn học cổ điển có thể được phổ biến cho đông đảo người đọc thuộc mọi ngôn ngữ.
Nhưng rất tiếc, ở giai đoạn mới bắt đầu học tiếng Anh, việc bạn phiên dịch qua lại giữa tiếng Việt và tiếng Anh lại không phải là dịch thuật chân chính.
Điều mà phần lớn những người mới học tiếng Anh đang làm là cố gắng tìm kiếm những từ tiếng Việt tương ứng với những từ mới tiếng Anh gặp phải, tạo ra sự thay thế trực tiếp chứ không hề suy xét đến bối cảnh sử dụng và hàm ý sâu xa của từ vựng tiếng Anh đó.
Ví dụ, “listen” và “hear” đều có nghĩa là “nghe” nhưng không phải trong trường hợp nào cũng dùng được thay thế cho nhau (xem bài phân biệt “listen” và “hear” ở đây nhé). Như vậy, một thời gian sau, khi bạn bắt đầu sử dụng thành thạo tiếng Anh, bạn sẽ thấy những “bản dịch sơ khai” bằng cách dịch thay thế ban đầu sẽ không còn chính xác và hữu dụng nữa. Lúc này bạn ở giai đoạn hài lòng với nội dung tiếng Anh mình hiểu mà không phải bận tâm đến việc phiên dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Cuối cùng thì bạn sẽ nhận ra việc dịch như ban đầu chính là quả tạ giữ bạn lại trên con đường chinh phục tiếng Anh.

Tại sao ư?

Thứ nhất, các ngôn ngữ khác nhau sẽ có rất nhiều khác biệt như thứ tự từ, thì của động từ, thể cách… Khi đang đọc một đoạn văn bản tiếng Anh, bạn phải dừng lại, chuyển toàn bộ đoạn đó sang tiếng Việt, hiểu nghĩa rồi mới tiếp tục đọc tới đoạn sau. Bạn có thấy mất hứng không? Hoặc giả sử khi bạn tham gia một cuộc đối thoại, quá trình này sẽ là: bạn nghe câu hỏi, dịch lại câu hỏi đó sang tiếng Việt, đưa ra câu trả lời tiếng Việt, rồi dịch lại câu trả lời tiếng Việt sang tiếng Anh (cứ cho là bạn có thể làm việc này rất nhanh), sau đó mới trả lời người hỏi. Nhưng thời gian thực của cuộc đối thoại đâu có đủ cho việc dịch qua dịch lại rất nhiều bước và nhiêu khê này.

Việc dịch qua lại liên tục giữa tiếng Việt sang tiếng Anh lúc này là quá cồng kềnh, phiền phức. Quá trình này còn phá hỏng bất kì trải nghiệm thưởng thức văn hóa (nghe, xem, đọc) hay giao tiếp xã hội nào mà bạn đang có nữa.

Đó là chưa kể đến những yếu tố khác trong giao tiếp như việc phát âm sao cho đúng chẳng hạn. Bạn cũng cần chấp nhận thực tế là không phải mọi từ tiếng Anh đều có nghĩa tiếng Việt tương đương và ngược lại. Hãy tham khảo bộ sưu tập những từ tiếng Anh “đẹp” của chúng mình ở đây, đố bạn tìm được chỉ một từ tiếng Việt tương đương đấy. Làm sao bạn biết lúc nào dùng chúng thật hay, thật phù hợp nếu như chỉ chăm chăm tìm cách dịch những từ này sang một từ tiếng Việt tương ứng?

học tiếng anh
Ảnh từ eJOY – Pluviophile không đơn giản chỉ là “người yêu mưa”.

Đừng quá căng thẳng. Vẫn có vô số cách giúp bạn ngưng thói quen dịch trong đầu. Ở đây mình sẽ chỉ nói đến những cách tốt nhất. Hi vọng bạn có thể áp dụng được. Nhớ là dù cho bạn chọn phương pháp nào thì việc thường xuyên thực hành tiếng Anh là cần thiết nhé.

1. Kết hợp liên tưởng

Cách thứ nhất là kết hợp hình ảnh. Khi mới học tiếng Anh bạn sẽ có xu hướng tìm kiếm từ tiếng Việt thay thế cho từ tiếng Anh đó. Vậy thì thay vì việc tìm một từ, bạn hãy gán một hình ảnh hoặc một cảm nhận với chính từ vựng đó thử xem. Cách này hiệu quả hơn nhiều so việc việc dịch nghĩa đơn thuần đấy.

Ví dụ nhé, thay vì việc nhớ “a dog” là một con chó, hãy liên tưởng đến hình ảnh em chó cưng nhà bạn hoặc một em chó bất kì. Đối với từ “hungry” đừng cố nhớ từ này nghĩa là “đói” mà hãy nhớ đến cảm giác cồn cào trong bụng khi dậy muộn đi làm ngay không kịp ăn sáng và phải chờ đến tận trưa mới được ăn.

Chỉ cần một sự thay đổi đơn giản này thôi cũng sẽ mang đến hiệu quả không ngờ khi bạn ứng dụng trong thực tế đấy.

2. Sử dụng giấy nhớ hỗ trợ

Đây là cách rất cổ điển, đính giấy nhớ ghi tên tiếng Anh lên những vật dụng thân thuộc xung quanh bạn. Hoặc ít nhất là lên những vật bạn muốn nhớ tên tiếng Anh của chúng.

học tiếng anh
Ảnh từ Internet – Dùng giấy nhớ hỗ trợ bạn nhớ các từ thông dụng nhé.

Ví dụ cái tủ lạnh sẽ được dán từ “fridge”, cửa sổ là “window”… Như vậy, mỗi khi nhìn thấy những từ này bạn sẽ nghĩ ngay đến những vật dụng của mình và biết được nghĩa của chúng mà không cần phiên dịch.

Sau này bạn có thể nâng cấp những ghi nhớ bằng việc thêm vào cả tính từ, số từ, cụm giới từ hoặc viết cả một câu với từ vựng đơn lẻ lúc đầu. Ví dụ như “I put the milk in the fridge.” hay “my blue wooden window”

Đây là một cách tuyệt vời để tạo sự kết nối giữa những hình ảnh bạn học từ trong sách vở, hay qua các ứng dụng học tiếng Anh với thế giới thực đấy.

Việc liên tục bắt gặp một từ vựng kèm với vật mà từ đó tượng trưng sẽ giúp bạn dần quên hẳn việc phải phiên dịch chúng sang tiếng Việt. Bởi lẽ từ vựng tiếng Anh lạ lẫm ngày nào giờ đã gắn liền với một thứ thân quen mà bạn có thể nhìn tận mắt.

3. Tự diễn thuyết liên tục

Phương pháp này đặc biệt tốt cho những ai có thể hiểu dễ dàng những gì người khác nói nhưng lại gặp khó khăn trong việc trình bày lại ý tưởng của mình. Cụ thể là khi nghe một từ tiếng Anh, bạn hiểu nhưng khi đến lượt mình lên tiếng, bạn lại đánh rơi ngay những từ đó và quay về loay hoay phiên dịch ở trong đầu để tìm từ sao cho phù hợp.

Nếu đúng là bạn thường xuyên như thế, bạn sẽ cần phải luyện tập nói tiếng Anh liên tục  mà không được dừng lại. Đương nhiên bạn có thể làm được. Bạn đã biết rõ các từ ngữ. Một trong những cách hiệu quả nhất là hãy tự trần thuật từ những việc làm hàng ngày của bạn. Khi bắt đầu, bạn có thể chỉ tường thuật đơn thuần những hành động trong ngày. Sau đó bạn có thể thêm vào những câu miêu tả chi tiết hơn: những gì bạn trông thấy, những gì bạn nghe được, những cảm nhận của bạn…

Làm như vậy một thời gian, khi phải tham gia một cuộc đối thoại tiếng Anh, bạn sẽ thấy tự nhiên câu từ cứ thế tuôn ra mà không phải mất công nghĩ xem nghĩa tiếng Việt của chúng là gì.

Có thể bạn sẽ gặp những từ vựng bạn hoàn toàn không biết phải miêu tả ra sao và muốn quay lại tìm từ tiếng Việt. Vẫn có những giải pháp để bạn không phải gian lận như vậy, hãy dùng từ điển Anh-Anh như Vocabulary.com, hay Cambridge. Cách này sẽ giúp bạn nhanh chóng hiểu được nghĩa của từ vựng đó thay vì mất thời gian lục tìm một từ tiếng Việt tương ứng. Có rất nhiều bộ từ điển tiếng Anh miễn phí để lựa chọn, hãy xem bài viết về “9 bộ từ điển tiếng Anh trực tuyến không thể thiếu để học ngoại ngữ” để tìm cho mình bộ từ điển phù hợp nhất nhất nhé. Càng hiểu rõ một từ, bạn sẽ càng sử dụng từ vựng đó lưu loát và hiệu quả.

Cách tốt nhất để ngưng dịch là sống trong một môi trường hoàn toàn dùng tiếng Anh. Nếu vậy, bạn sẽ mau chóng bỏ cuộc với việc dịch qua dịch lại trong đầu mà dần “bị” quen với âm thanh của tiếng Anh. Đương nhiên, không phải ai cũng có thể đơn giản chuyển đến sống ở một nước nói tiếng Anh chỉ để học tiếng Anh được. Nhưng sao bạn không thử kiến tạo cho mình một không gian tiếng Anh trong một khoảng thời gian nhất định trong ngày nhỉ? Hãy thử ứng dụng eJOY English cho thiết bị di động. eJOY giúp bạn luyện tiếng Anh qua những video thực tế, hỗ trợ bạn tra từ (bằng tiếng Anh!) ngay khi đang xem video khi gặp một từ chưa biết, lưu những từ này lại vào sổ từ riêng, chơi các trò chơi tiếng Anh để dần làm chủ được các từ vựng này.

học tiếng anh - ejoy english

Còn khi bạn phải dùng máy tính bàn hay laptop, đã có eJOY Go phiên bản web dành cho bạn. Khi bạn muốn xem một bộ phim dài trên Netflix, YouTube hay đọc một văn bản bất kì trên máy tính, đã có eJOY extension. Tất cả 3 ứng dụng này đều sử dụng chung một tài khoản, những từ vựng bạn thêm vào sẽ được eJOY hỗ trợ ôn luyện cho đến khi thành thục. Bạn thấy không, chỉ cần muốn, tất sẽ có cách thôi!

Tải ứng dụng eJOY ENGLISH ngay

Sự thay đổi này không phải một sớm một chiều

Như đã nói ở trên, việc dịch thuật không xấu. Trên thực tế khi mới bắt đầu học tiếng Anh, thói quen dịch thuật có thể khá có lợi. Bởi việc này giúp bạn thu thập được thêm vốn từ và cũng giúp bạn nhận ra chỗ còn thiếu sót của mình. Ví dụ bạn có thể rất chủ động và lưu loát trong các cuộc đối thoại thông thường nhưng lại gặp khó khăn với những chủ đề khoa học, lúc đó bạn biết mình cần phải đào sâu thêm vốn từ vựng nào rối đấy.

Trên đây là một vài phương pháp, từ ghi nhớ hình ảnh, sử dụng giấy nhớ hỗ trợ cho tới phương pháp trần thuật và “tắm” ngôn ngữ mà các bạn có thể áp dụng. Nhưng hãy nhớ rằng quá trình học tiếng Anh là một quá trình lâu dài và cần sự kiên trì.

Giải pháp cuối cùng mà chính là… tự vấn đề sẽ có cách giải quyết nó. Chỉ cần bạn chăm chỉ luyện tiếng Anh bạn sẽ không còn tự dịch thầm trong đầu nữa đâu. Chắc chắn đấy!

Nếu bạn còn băn khoăn nào về thói quen dịch thầm trong đầu thì hãy để lại comment nhé! Chúng mình sẽ cùng thảo luận để cho bạn những lời khuyên tốt nhất.